“Does the past exist concretely, in space? Is there somewhere or other a place, a world of solid objects, where the past is still happening?” –O’Brien (1984)

Magaling si Orwell. Maaring ang isasagot mo sa tanong na iyan ay nakasulat ang nakaraan sa ating kasaysayan at ito ang susi o ebidensya na nangyari nga ang isang kaganapan. Isipin mo na lamang na burahin natin ang kasaysayan natin o di kaya may magmanipula sa ating persepsyon sa realidad at kasaysayan. Ang saklap! Kaya kayo, huwag ninyong i-take for granted ang history. Kung magkataong mangyari ang hula ni Orwell sa kanyang 1984, mas gugustuhin ko ng mauna at huwag ng matuklasan ang mala-hayop na mundo na kontrolado ng sakim na partido. Mahirap magsulat ng pangyayaring matagal ng lipas. Si John Ruskin na rin ang nagsabi na: “The only history worth reading is that written at the time of which it treats, the history of what was done and seen, and heard out of the mouths of the men who did and saw.” May pagkakataon na karamihan sa mga nangyari noon ay maaring limot mo na o maaring naiba na ang interpretasyon mo sa mga pangyayaring naganap. At baka magkaroon pa ng krisis sa pagsulat ng kasaysayan dahil hindi mo nabigyan ng hustisya ang paglalahad nito. Kalalabasan: mali ang magiging interpretasyon ng susunod na henerasyon sa mga nangyari noong panahong hindi nila natunghayan. Sabi na rin ni Albert Ellis, “The way we feel depends on the way we interpret events rather than on the events themselves.” Parang naisip ko ulit yung pananaw ko tungkol sa katotohanan. Para kasi sa akin, maraming uri ng katotohanan at iyon ay nangyari marahil dahil na rin sa iba-iba ang interpretasyon ng mga tao sa iisang bagay lamang. Mga bagay na nakikita nila at nararamdaman, naririnig at napapansin. Minsan nasabi ko sa sarili ko na the reality about truth is that there is no truth at all. Ang hirap kasi bigyang ng perpektong kahulugan ang katotohanan. Ang katotohanan na alam mo ngayon ay maaring isa pa lang kasinungalingan na hindi mo lang natanto at ang kasinungalingan na alam mo ngayon ay maari pa lang maging isang katotohanan na hindi mo lang din napansin. Kumbaga sa madaling salita, walang borderline kasi mayroon nga silang tinatawag na half-truths at half-lies. The truth will set you free base na rin sa Ebanghelyo ni Juan 8: 31-32. Kung gagamitan ng lohika ang sinabi ni Jesus rito, ibang katotohanan ang sinasabi niya hindi iyong katotohanan na sinasabi ko kanina.Yung kanina, katotohanan iyon na sa sangkatauhan lamang masasabing applicable kasi hindi perpekto ang tao. Pabago-bago ng isip. Rational. Makikilala ninyo ang katotohanan. Personipikasyon. Hindi nakikilala ang katotohanan, nalalaman ito ng tao. Natutuklasan sa paglipas ng panahon at natutunan sa sariling experiensya. Sa bersong ito, sinasabi na si Jesus ang katotohanan na siyang magpapalaya. Katotohanan na ano? Katotohanan na siya ang magliligtas sa ating mga kasalanan. Maski kasaysayan natin, pinatunayan na ito. Di ba nga ang kasaysayan natin ay nahulma sa punto-de-vista ng nanalong panig? Buti ngayon marami sa atin inaalam ang mga nangyayari sa kabuuhang konteksto at hindi lamang sa iisang parte. The whole is greater than the sum of its parts. Matagal mo ng alam pero yung tipo bang kapag binasa gamit ang naiibang interpretasyon ay parang may nalaman ka na ring bago…at hindi ito masama! Hindi nito kinakalaban o kinukwestiyon ang validity ng katotohanan na alam mo na dati at ng iba. Wala namang binago’t wala rin namang sinabing mali. Sa totoo nga lang, mas pinagtibay pa ang mga claim ng nakararami at nabigyan ng hustisya ang kasaysayan dahil hindi ito biased at walang kinikilingang panig. Para sa akin, yun ang katotohanan. Iisa lang ang nangyari, iba-iba nga lang tayo ng interpretasyon. (*Gonna revise or add something more if the time permits.)